Wat is jaarruimte?
Jaarruimte is het bedrag dat je in een jaar fiscaal aftrekbaar mag gebruiken voor pensioenopbouw. Deze ruimte ontstaat alleen als je in het vorige jaar te weinig pensioen hebt opgebouwd. De berekening kijkt naar je inkomen en naar eventuele pensioenrechten. Heb je een pensioentekort, dan ontstaat jaarruimte. Heb je geen tekort, dan is de jaarruimte nul. Jaarruimte gebruik je altijd in het lopende kalenderjaar. Niet-benutte jaarruimte kun je in de tien volgende jaren meenemen als reserveringsruimte. Voor reserveringsruimte in 2026 gaat het om ongebruikte jaarruimtes uit 2016 tot en met 2025.
Wat is een lijfrentepremie?
Een lijfrentepremie is het bedrag dat je stort voor aanvullend pensioen. Dit doe je via een lijfrenterekening, lijfrentebeleggingsrecht of lijfrenteverzekering. Met deze storting bouw je vermogen op voor later. De uitkering ontvang je meestal vanaf je pensioenleeftijd. Je betaalt deze inleg zelf; ook iemand in loondienst kan daarvoor aftrekruimte hebben. Alleen premies die je daadwerkelijk betaalt, komen in aanmerking voor aftrek.
Lijfrentepremie aftrekken
Je mag lijfrentepremies aftrekken als je jaarruimte of reserveringsruimte hebt. Deze aftrek verlaagt direct je belastbare inkomen. Je trekt alleen premies af die je in datzelfde kalenderjaar hebt betaald. Stort je meer dan toegestaan, dan is het meerdere niet aftrekbaar. Dat bedrag blijft wel in je lijfrente staan. Voor niet-afgetrokken inleg gelden afzonderlijke regels bij de latere uitkering. Bewaar je stortingen en aangiften en controleer of en tot welk bedrag rekening wordt gehouden met die inleg. De Belastingdienst legt deze saldomethode uit. Lijfrenteaftrek is een privéaftrek in box 1, geen gewone bedrijfskostenpost.
Wanneer heb je geen jaarruimte?
De jaarruimte kan nul zijn door je inkomen en pensioenopbouw in het voorafgaande jaar. Voor jaarruimte 2026 geldt bovendien: ben je geboren vóór 1 september 1953, dan kun je deze jaarruimte niet gebruiken. Er kan nog wel reserveringsruimte zijn. Ook zonder nieuwe jaarruimte kan daardoor aftrek mogelijk zijn. Controleer de voorwaarden voor lijfrentepremieaftrek.
Jaarruimte berekenen
Voor jaarruimte 2026 gebruik je de relevante inkomens- en pensioengegevens over 2025. De berekening begint met 30% van de premiegrondslag: het relevante inkomen, begrensd door het wettelijke maximum, min de franchise. Pensioenopbouw kan die ruimte verminderen. Welke gegevens nodig zijn hangt mede af van je pensioenregeling. Gebruik voor je persoonlijke uitkomst het Hulpmiddel lijfrentepremie van de Belastingdienst.
Wat heb je nodig?
Houd je inkomensgegevens over het voorafgaande jaar, je pensioenoverzicht en eerder betaalde lijfrente-inleg bij de hand. Volg de inkomensbegrippen en vragen in de officiële rekenhulp; alleen het eindbedrag van je belastbare inkomen is niet altijd voldoende. Vul de factor A of andere gevraagde pensioengegevens over het juiste jaar in. Voor reserveringsruimte heb je daarnaast de gegevens en gebruikte aftrek uit eerdere jaren nodig.
Voorbeeldberekening jaarruimte
Vereenvoudigd fictief voorbeeld voor 2026: het relevante inkomen over 2025 is €50.000 en er is geen pensioenopbouw die de ruimte vermindert.
- Franchise 2026: €19.172.
- Premiegrondslag: €50.000 − €19.172 = €30.828.
- 30% daarvan: €9.248,40.
Dit is in dit vereenvoudigde voorbeeld de berekende ruimte, geen belastingteruggave. Controleer je daadwerkelijke aftrek met de officiële rekenhulp en de betaalde inleg. Bron voor de jaarbedragen: Belangrijkste wijzigingen belastingen 2026, tabel 38.
Reserveringsruimte
Reserveringsruimte is niet gebruikte jaarruimte uit eerdere jaren. Deze ruimte mag je in latere jaren alsnog benutten. Je kunt tot tien jaar terug onbenutte jaarruimte gebruiken. Per jaar geldt een wettelijk maximum. Gebruik altijd eerst de oudste reserveringsruimte. Niet gebruikte ruimte vervalt na verloop van tijd.
Voorbeeldberekening reserveringsruimte
Ook reserveringsruimte werkt met een eenvoudige optelsom.
- Drie jaar geleden had je €1500 jaarruimte.
- Je hebt in dat jaar niets gestort.
- Dit bedrag schuift door naar reserveringsruimte.
In een later jaar mag je deze €1500 alsnog gebruiken om een lijfrentepremie af te trekken, zolang je binnen de wettelijke grenzen blijft.
Wat is een pensioengat?
Een pensioengat betekent in gewone taal dat je verwachte pensioeninkomen niet aansluit bij wat je later nodig hebt. Dat is niet precies hetzelfde als het fiscale pensioentekort in de jaarruimteberekening. Die berekening volgt wettelijke inkomens- en pensioenregels. Een persoonlijke wens voor een hoger pensioen levert dus niet automatisch meer aftrekruimte op. Controleer ook of voor je beroep een verplichte pensioenregeling geldt of dat je naast je onderneming pensioen in loondienst opbouwt.
AOW als basispensioen
De AOW vormt een basisvoorziening. Of je verzekerd bent en hoeveel AOW je opbouwt, hangt af van je situatie; wonen of werken in het buitenland kan daarbij verschil maken. Vergelijk je verwachte AOW en eventuele andere pensioeninkomsten met je verwachte uitgaven. Zo bepaal je of en hoeveel aanvulling je nodig hebt.
Wet Toekomst Pensioenen (WTP)
De Wet Toekomst Pensioenen heeft de fiscale ruimte voor pensioenopbouw vergroot. Sinds 2023 mag je 30% van de premiegrondslag gebruiken voor jaarruimte. Ook kun je jaarruimte tot tien jaar terug benutten. Daarnaast mag je langer doorstorten na het bereiken van de AOW leeftijd. Deze wet maakt pensioenopbouw voor ondernemers flexibeler en aantrekkelijker.
Samenvatting
Bereken je ruimte met de juiste jaargegevens voordat je geld vastzet in een lijfrente. Houd rekening met bestaande pensioenopbouw, oude ongebruikte ruimte, de productvoorwaarden en je beschikbare buffer. Bewaar de berekening, jaaropgaven en stortingsbewijzen voor je inkomstenbelastingaangifte. Aftrek nu betekent niet dat latere uitkeringen belastingvrij zijn.
